पिंपरी: महाराष्ट्राचा लाडका सण गणेशोत्सव सुरु आहे. लाडक्या बाप्पाला निरोप देण्याची तयारी सुरु झाली आहे. परंतु, या उत्सवानंतर गणेश मूर्तींच्या विसर्जनामुळे पर्यावरणाची होणारी हानी ही मोठी चिंता बनली आहे. दरवर्षी नद्या आणि तलावांमध्ये विसर्जित होणाऱ्या प्लास्टर ऑफ पॅरिस (PoP) आणि रासायनिक रंगांमुळे जलप्रदूषण मोठ्या प्रमाणात वाढते. याच पार्श्वभूमीवर, पिंपरी येथील ‘आसवानी प्रमोटर अँड बिल्डर’ संस्थेमार्फत सामाजिक कार्यकर्ते श्रीचंद आसवानी यांनी गेल्या सहा वर्षांपासून यशस्वीपणे राबवलेला पर्यावरणपूरक गणेश विसर्जन उपक्रम एक आदर्श ठरला आहे. हाच आदर्श समोर ठेवून, माजी नगरसेवक विजय शिंदे यांनी पिंपरी-चिंचवड महापालिकेनेही असाच उपक्रम राबवावा, अशी मागणी केली आहे. एका खासगी संस्थेने हा उपक्रम यशस्वी केला, मग महापालिका का करू शकत नाही, असा प्रश्नही श्री. शिंदे यांनी उपस्थित केला आहे.
श्रीचंद आसवानी यांचा यशस्वी पॅटर्न
आसवानी बिल्डर्स यांनी राबवलेल्या या उपक्रमात गणेश मूर्तींचे थेट जलस्रोतांमध्ये विसर्जन न करता, त्यांचे शास्त्रीय पद्धतीने विघटन केले जाते. यासाठी अमोनियम कार्बोनेट या रसायनाचा वापर केला जातो. पिंपरीच्या वैभव नगर येथे चालणाऱ्या या प्रक्रियेत मूर्तींचे विघटन होऊन उरलेल्या प्लास्टर ऑफ पॅरिसचा पुनर्वापर फुलझाडांच्या कुंड्या (flower pots) बनवण्यासाठी केला जातो. गेल्या वर्षी या उपक्रमातून ३० ते ४० हजार मूर्तींचे विसर्जन झाले होते आणि यंदा ५० हजार मूर्ती विसर्जनाचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. हा उपक्रम केवळ पर्यावरणपूरकच नाही, तर धार्मिक भावनांचा आदर निर्माण करतो.
महापालिकेने पुढाकार घेणे का आवश्यक आहे?
एका खासगी संस्थेने राबवलेला हा उपक्रम यशस्वी होत असताना, पिंपरी-चिंचवड महापालिकेने याचे अनुकरण करणे का महत्त्वाचे आहे, यावर आता चर्चा सुरू झाली आहे. महापालिका जर हा उपक्रम मोठ्या प्रमाणावर राबवेल, तर त्याचे अनेक फायदे आहेत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, महापालिकेच्या माध्यमातून हा उपक्रम शहराच्या प्रत्येक भागात पोहोचू शकेल, ज्यामुळे लाखो गणेश मूर्तींचे विसर्जन योग्य पद्धतीने करणे शक्य होईल आणि शहरातील नद्या व तलाव प्रदूषणमुक्त राहतील.
शिवाय, महापालिकेने ठिकठिकाणी संकलन केंद्रे सुरू केल्यास, नागरिकांना त्यांच्या घरापासून जवळच मूर्ती विसर्जनाचा पर्याय मिळेल. महापालिकेच्या सहभागामुळे पर्यावरण संरक्षणाचे महत्त्व अधिक प्रभावीपणे लोकांपर्यंत पोहोचेल आणि नागरिक स्वतःहून अशा उपक्रमात सहभागी होतील. विजय शिंदे यांच्या आवाहनामुळे आता महापालिका या दिशेने पाऊल उचलेल अशी आशा निर्माण झाली आहे. श्रीचंद आसवानी यांनी घालून दिलेल्या आदर्शामुळे आता पिंपरी-चिंचवडला पर्यावरणपूरक विसर्जन पद्धतीचे केंद्र बनवण्याची संधी आहे.
